งานวิจัยนักศึกษาเศรษฐศาสตร์ธุรกิจเกษตรและการจัดการ

รายละเอียดงานวิจัย
เรื่อง ต้นทุนและผลตอบแทนการผลิตข้าวหอมกระดังงาของเกษตรกรในอำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส
อาจารย์ที่ปรึกษา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สิริรัตน์ เกียรติปฐมชัย
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ลักษณะทางสังคมและเศรษฐกิจของเกษตรกร 2) การจัดการการผลิตและการจำหน่ายข้าวหอมกระดังงาของเกษตรกร 3) ต้นทุนและผลตอบแทน ในการผลิตข้าวหอมกระดังงาของเกษตรกร และ 4) ปัญหาและอุปสรรคในการผลิตข้าวหอมกระดังงา ของเกษตรกร โดยเลือกพื้นที่ศึกษาแบบเฉพาะเจาะจง คือ ตำบลพร่อน อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส เนื่องจากเป็นพื้นที่หลักในการผลิตข้าวหอมกระดังงาของจังหวัดนราธิวาส รวบรวมข้อมูลจากเกษตรกรที่ผลิตและจำหน่ายข้าวหอมกระดังงาในปีการผลิต 2562/63 และมีพื้นที่ในการปลูกข้าวหอมกระดังงาอย่างน้อย 5 ไร่ จำนวน 70 ราย ด้วยวิธีการสัมภาษณ์รายบุคคล โดยใช้แบบสอบถามเชิงโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ต้นทุนและ ผลตอบแทน ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรร้อยละ 75.7 เป็นเพศหญิง มีอายุเฉลี่ย 57.99 ปี นับถือศาสนา พุทธทั้งหมด มีสถานภาพสมรสร้อยละ 90.0 มีระดับการศึกษาไม่เกินประถมศึกษาร้อยละ 44.3 มีจำนวนสมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 3.56 คน เป็นสมาชิกกลุ่มร้อยละ 84.3 โดยเป็นสมาชิกกลุ่มนาแปลงใหญ่ (กลุ่มทำนาบ้านโคกยางทุ่งนาหว่าน) ร้อยละ 76.3 เกษตรกรร้อยละ 88.6 ทำนาเป็นอาชีพหลัก มีรายได้ครัวเรือนเฉลี่ย 13,410 บาทต่อเดือน มีรายได้จากการทำนาเฉลี่ย 23,935 บาทต่อปี สำหรับรายจ่ายครัวเรือนเฉลี่ย 11,580 บาทต่อเดือน เกษตรกรร้อยละ 40.0 มีเงินออมและร้อยละ 37.1 มีหนี้สิน เฉลี่ย 62,321 บาท และ 133,461 บาท และเกษตรกรมีพื้นที่ถือครองของตนเองเฉลี่ย 12.20 ไร่ เกษตรกรมีประสบการณ์ในการทำนาเฉลี่ย 31.01 ปี ซึ่งร้อยละ 98.6 ทำนาปีเพียงอย่างเดียว มีจำนวนสมาชิกในครัวเรือนที่ทำนาเฉลี่ย 1.94 คน ซึ่งมีพื้นที่นาทั้งหมดเฉลี่ย 7.99 ไร่ สำหรับเครื่องมือ/ อุปกรณ์การทำนาร้อยละ 71.4 เป็นยุ้งฉาง เกษตรกรร้อยละ 81.4 เลือกผลิตข้าว หอมกระดังงาเนื่องจากปลูกตามบรรพบุรุษ โดยมีประสบการณ์ในการผลิตข้าวหอมกระดังงาเฉลี่ย 25.06 ปี สำหรับพื้นที่ปลูกข้าวหอมกระดังงาในปี 2562/63 เฉลี่ย 6.41 ไร่ เกษตรกรร้อยละ 84.3 ไม่ ทดสอบสภาพดิน ส่วนของการเตรียมดินเกษตรกรทั้งหมดมีการไถดะและไถแปร และร้อยละ 65.7 มี การทำเทือกนา เกษตรกรร้อยละ 61.4 ทำนาโดยใช้น้ำฝน ร้อยละ 98.6 ปลูกข้าวด้วยวิธีนาดำ ต้นกล้า ที่ปักดำอายุเฉลี่ย 39.29 วัน และอัตราการใช้เมล็ดพันธุ์เฉลี่ย 15.52 กิโลกรัมต่อไร่ โดยร้อยละ 94.3 เก็บพันธุ์ข้าวจากปีการผลิตที่ผ่านมา เกษตรกรทั้งหมดมีการใช้ปุ๋ยเคมีในอัตราเฉลี่ย 35.60 กิโลกรัม ต่อไร่ ไม่มีการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับการทำนาร้อยละ 92.9 เกษตรกรร้อยละ 95.7 ใช้รถเก็บเกี่ยวในการเก็บเกี่ยวผลผลิต มีการตากข้าวให้แห้งก่อนจำหน่าย ร้อยละ 94.3 ได้ผลผลิตเฉลี่ย 316.30 กิโลกรัมต่อไร่ ผลผลิตทั้งหมดที่ผลิตได้จำหน่ายเฉลี่ยร้อยละ 54.68 ของผลผลิตรวม เก็บไว้บริโภคใน ครัวเรือนเฉลี่ยร้อยละ 37.84 ของผลผลิตรวม และเก็บไว้ทำพันธุ์เฉลี่ยร้อยละ 4.95 ของผลผลิตรวม โดยร้อยละ 34.3 จำหน่ายข้าวให้กับโรงสีข้าวที่ขายร้อยละ 77.1 เป็นข้าวเปลือก ได้รับราคาข้าวเปลือกเฉลี่ย 16.35 บาทต่อกิโลกรัม และร้อยละ 22.9 เป็นข้าวสาร ได้รับราคาข้าวสารเฉลี่ย 34.57 บาทต่อกิโลกรัม เกษตรกรร้อยละ 74.3 ไม่ติดตามข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการผลิตและ การจำหน่าย ร้อยละ 97.1 มีแผนในการปลูกข้าวหอมกระดังงาในปีถัดไป ผลการวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนจากการผลิตข้าว พบว่า มีต้นทุนทั้งหมดเท่ากับ 5,378.94 บาทต่อไร่ ประกอบด้วยต้นทุนที่ไม่เป็นเงินสด และเป็นเงินสดเท่ากับ 2,009.92 บาทต่อไร่ และ 3,369.02 บาทต่อไร่ ตามลำดับ เมื่อแยกพิจารณาต้นทุนผันแปรและต้นทุนคงที่ พบว่ามีต้นทุน ผันแปรทั้งหมดเท่ากับ 4,311.74 บาทต่อไร่ และมีต้นทุนคงที่ทั้งหมด 1,067.20 บาทต่อไร่ คิดเป็น ร้อยละ 80.2 และร้อยละ 19.8 ของต้นทุนทั้งหมด ตามลำดับ เมื่อพิจารณาผลตอบแทนการผลิตข้าวหอมกระดังงา พบว่า ผลผลิตเฉลี่ยที่ได้เท่ากับ 316.30 กิโลกรัมต่อไร่ และเกษตรกรจำหน่าย ข้าวเปลือกได้ราคาเฉลี่ยเท่ากับ 16.35 บาทต่อกิโลกรัม ดังนั้น เกษตรกรมีรายได้จากการขายผลผลิต เท่ากับ 5,171.51 บาทต่อไร่ ซึ่งมีผลทำให้รายได้สุทธิเท่ากับ 859.77 บาทต่อไร่ และมีกำไรสุทธิ เท่ากับ -207.43 บาทต่อไร่ สำหรับผลการวิเคราะห์ระดับวิกฤตการผลิตข้าวหอมกระดังงาของ เกษตรกร พบว่า มีระดับราคาคุ้มทุนเท่ากับ 17.01 บาทต่อกิโลกรัม และระดับผลผลิตคุ้มทุนเท่ากับ 328.99 บาทต่อไร่ การจากพิจารณาปัญหาและอุปสรรคในการผลิตข้าวหอมกระดังงาของเกษตรกร พบว่า มี 5 ประเด็นที่มีความรุนแรงของปัญหาในภาพรวมระดับมากคือ 1) ปุ๋ยมีราคาแพง 2) สารกำจัด ศัตรูพืชมีราคาแพง 3) ค่าจ้างไถแพง 4) ค่าจ้างแรงงานสูง และ 5) ราคาผลผลิตตกต่ำ
ปีการศึกษา 2563